Yn Bontebok is de trijeenfyftich jierrige haadresjersjeur Ale Alema moarns foar sânen al drok. It wenninkje, in lyts spultsje sa't der yn dizze omkriten mear fan stean, stiet oan ‘e feart en leit moarns yn it skaad fan twa grutte kastanjebeammen. Ale Alema hat in fêst patroan fan hannelings yn ‘e betide moarn. Earst de twa Fryske hynders nei it lân bringe en wetter út de sleat yn de drinkbak mingelje. Fretten foar it skiep klearsette en de trije keallen boarne. Dan de earmtakken op ‘e hikke, in swier sjekje draaie en in fiif minúten oer it lân fan Bontebok en Jonkerslân sjen. ‘Brandaris yoga’ neamt Ale dit. Fiif minuten genietsje fan de natuer en it útsicht op it moaie readbûnte fee fan buorman Fedde. Even it waar priuwe, in pear minuten allinne mar sjen, allinne mar fiele en net te djip neitinke. Gewoanwei is Ale dan fierder klear foar in hiele dei yn de hektyk fan it polysjewurk. Mar hjoed is der gjin balâns. Hy sil in hântekening sette en dat moat dan in streek sette ûnder in skieding dy‘t Ale net wol.

Op ‘e weromwei fan it lân nei hûs ferjit hy de aaien te heljen by de Fryske hintsjes en de blau-grize stabij Abe moat it dizze dei ek sûnder brokken dwaan.


Ik koe net sliepe.

Dat haw ik net faak. Meastal hoech ik mar oan sliep te tinken en ik  dream al fuort. As ik myn dekbêd sjoch, lis ik by wize fan sprekken al yn de REM-sliep, mar dizze woansdeitejûn woe it fan gjin kant slagje. Yn it begjin wie ik as gewoanlik samar wei yn in koma, mar nei in pear oeren sloech it needlot ta. Gjin wink mear yn de eagen of wie ’t ek noch sa. Doe ha ’k de klean mar oanstrûpt en bin ik de doar út stapt om rinnendewei te besykjen myn sliep werom te finen. Ik trof it, de moanne stie as in grutte LED-lampe boppe de bosken fan myn nij Aldhoarne. Paad út, paad yn, ik rûn samar wat yn ’t rûn en dat fûn ik yn de stilte fan de nacht hiel noflik. Eins sûnde, filosofearre ik, om alle nachten myn tiid mei sliepen sa begrutlik te fergriemen, it libben is dochs al sa’n flitsbegryp.


Ynienen stroffele ik. Noch krekt koe ik my op ’e fuotten hâlde.

‘Sjoch út, sukkel,’ sei in piipstimme.

‘O sorry,’ sei ik, ‘ik hie dy net sjoen. No sjoch ik dy oars ek net. Wa of wat bisto?’

‘Giet dy neat oan, oars sjogge jimme ek net nei ús om. Blinders, do hast my goed sear dien!’

Ik bûgde my wat nei foaren en seach dat it in das wie, dy’t hiel bot oer syn poat wreau.

‘It muoit my echt,’ sei ik nochris, ‘mar wat krimmenearresto no?  Sjogge wy net nei jimme om? Hoe bedoelst?’

Hy liet syn poat los en seach my ûndersykjend oan.


‘Alle dagen is it hjir smoardrok by de Kikenberch, mar de lêste wiken sjogge wy nimmen mear. Gjin lawaai mear fan karkes mei tuftuflûden, gjin lytse minskjes op it kabouterpaad, gjin frjemde stielen fûgels yn de loft en wêr bliuwe dy pearjende pearkes op it moas? Wat is der dochs te rêden mei it minskdom?’

‘Tsja, ‘t is net sa bêst. Wy binne wrâldwiid yn oarloch mei in firus.’

‘Och heden,’ sei de das, ‘moai is dat! En is elkenien stoarn?’

‘Noch net, mar miskien duorret dat net sa lang mear. De measte minsken bliuwe dus mar wat binnendoar.’

‘Yn harren boarch?’

‘Sokssawat.’

‘Mar do dan? Wêrom strúnsto yn it tsjuster dan troch de bosk?’

‘Ik koe fannacht net sliepe,’ sei ik earlik.

‘Och, dat haw ik oerdei ek wolris. Wy sliepe by ljochtskyndei, sjoch,’ sei de das. ‘Mar dan nim ik myn drankje en dat helpt o sa.’


‘Hokker drankje?’ frege ik. Wa wit? Faaks binne dassen tige ûntwikkele bisten, úteinlik bouwe se sûnder boukundich tafersjoch ek dizze bysûndere boargen om yn te wenjen.

‘It is in ôftreksel fan de woartels fan de calluna vulgaris,’ sei er.

‘Aha! Krekt! Hast noch wat oer foar my? Dan kin ik it ek ris besykje. Ik wol dy der bêst foar betelje, hear!’


Domme tekst fansels, sa’n das kin neat mei myn jild en kin it ek net belizze. Ik ferbettere mysels: ‘Ik kin wol wat foar dy te iten regelje. Wat ite jimme? Das Brot?’

De das gnyske. ‘Silst it wol goed bedoele,’ sei er, ‘en ik wol dy bêst wol helpe, mar alle drank is skjin op. Sels sliepe wy ek striemin tsjintwurdich, komt troch ús soargen om jimme.’

‘Wat spitich,’ sei ik. ‘Hast echt net in resept of sa?’

‘Nee, mar rin efkes mei nei ús boarch, sil ik it dy sjen litte.’


It wie noch in hiel ein toffeljen, de das koe ik amper byhâlde. Under strûken troch, oer omfallen beamstammen, troch drûge sleatten en by beamkes lâns mei skerpe tûken dy’t my algeduerigen yn it gesicht stutsen. It hie wiken net reind, it stode sân en drûge grûn as wie it in woestyn.


‘Hjir is it,’ sei de das nei in healoere grutsk. Hy stie foar in grou gat yn in bulte sân.

Ik koe net safolle gewaarwurde, mar nei dy swiere tocht beskôge ik de das wol sa’n bytsje as kunde en ik woe foar him oer myn entûsjasme op dat stuit wol toane.

‘Moai hear, hiel bysûnder,’ sei ik ynstimmend. ‘Wat wennest hjir smûk. Is dyn famylje der ek?’

‘Nee, se binne allegearre te boadskipjen. Soks dogge wy midden yn de nacht.’


Ynienen wie de das fuort, syn boarch yn. Hy bleau in aardich skoft wei en ik soe krekt teloarsteld wer ôfsette, doe’t er wer foar my stie mei wat in hol stik hout like.

‘Sjoch,’ sei er, ‘myn skoansuster hie dochs noch wat fan it drankje oer. Drink mar op.’

Ik hie toarst as in Dútser.

‘Smakket it?’, frege er.

‘No ja, wol wat krûdich.’

‘Mar gau nei hûs en op bêd,’ sei er soarchsum.

Ik sei wiidweidich tank en as ik wat weromdwaan koe moast er it mar sizze.


Oft it no fan dat drankje kaam of om’t ik wilens sa wurch wie as in murd, wat haw ik dy rest fan de nacht lekker slept!

De oare deis haw ik de woartels fan in heideplant in setsje yn alkohol trekke litten, mar it smakke nearne nei en it makke my noch minder sliepperich. In pear nachten letter bin ik wer de bosk yngien. Das wie thús.

‘Wat haw ik ferkeard dien,’ frege ik, nei’t ik it ferhaal fan myn brousel mei alkohol ferteld hie.


Hy lake him slop. ‘Haha, sukkel. Wy hawwe hielendal gjin alkohol yn ’e hûs. Wy ha mar ien soarte focht by ús.’

‘Wat brûke jimme dan foar focht,’ frege ik en tagelyk mei’t ik it him frege, snapte ik ynienen wêr’t dy krûdige smaak oan te tankjen wie.

In wike lang haw ik hiel min slept.