Yn Bontebok is de trijeenfyftich jierrige haadresjersjeur Ale Alema moarns foar sânen al drok. It wenninkje, in lyts spultsje sa't der yn dizze omkriten mear fan stean, stiet oan ‘e feart en leit moarns yn it skaad fan twa grutte kastanjebeammen. Ale Alema hat in fêst patroan fan hannelings yn ‘e betide moarn. Earst de twa Fryske hynders nei it lân bringe en wetter út de sleat yn de drinkbak mingelje. Fretten foar it skiep klearsette en de trije keallen boarne. Dan de earmtakken op ‘e hikke, in swier sjekje draaie en in fiif minúten oer it lân fan Bontebok en Jonkerslân sjen. ‘Brandaris yoga’ neamt Ale dit. Fiif minuten genietsje fan de natuer en it útsicht op it moaie readbûnte fee fan buorman Fedde. Even it waar priuwe, in pear minuten allinne mar sjen, allinne mar fiele en net te djip neitinke. Gewoanwei is Ale dan fierder klear foar in hiele dei yn de hektyk fan it polysjewurk. Mar hjoed is der gjin balâns. Hy sil in hântekening sette en dat moat dan in streek sette ûnder in skieding dy‘t Ale net wol.

Op ‘e weromwei fan it lân nei hûs ferjit hy de aaien te heljen by de Fryske hintsjes en de blau-grize stabij Abe moat it dizze dei ek sûnder brokken dwaan.


Myn twillingbroer praat mei beammen, mar dy sille nea in wjerwurd jaan. Ik praat mei frjemde fûgels en dy hawwe, ast der teminsten foar iepen stiest, faaks wol wat te sizzen. Sa’n bytsje ien kear yn ’e moanne moetsje ik der ien, of better sein, siket sa’n pierewaaier my út om oer de tastân yn de wrâld te petearjen. Soks komt my goed út, dan ha ik wer ris stof om te skriuwen.


Dy woansdeis op myn kuier hearde ik achter my in o sa’n bysûnder lûd. It like oft ús mem as fan âlds alle twa tellen it lekken útkloppe, of dat de propeller fan in fleantúch de loft yn partsjes fersnijde. Yn earste opslach seach ik de greiden oer, de kant fan de Tsjonger op, achter de Kikenberch, om te sjen wêr’t dat opmerklik fertroude lûd weikaam. Hielendal mis, ik hie rjocht omheech sjen moatten. In amerij waard ik yn ’t tsjuster set en om’t ik op itselde stuit sawol yn ’e fierte om my hinne as rjocht omheech sjen woe, stroffele ik oer myn eigen fuotten. Doe’t ik my út it sân wer oprjochtsje soe seach ik de kolossale fûgel: brún mei in wite kop en in skerpe kromme giele snaffel. Hy klapte syn mânske, brede wjukken in pear kear út en stuts dêrnei de kop in hiel ein omheech. Hy moat my lizzen sjoen hawwe, dêr yn it sân mei it wyt fan ’e eagen yn ’e broek.

‘Myn earste Europeeske fuortkrûper, ik sjoch ik al.’


As wilens betûfte fûgelflústerfink wist ik fansels dat ik hjir te meitsjen hie mei neat oars as de fameuze Amerikaanske kealkopearn, better known as the American Bald Eagle. Sa’n fûgel dy’t hjir hielendal net wêze kin, ien as Koos Tiemersma kin hjir hiel kundich oer meiprate. Skruten en eins deabenaud seach ik it meunster strak yn ’e eagen.

‘Jo komme fan om utens!’ It wie net iens in fraach.

‘Dat kinst wol sizze, ja. Ik ha in ferskriklik ein flein en ha skroei as in Koreaanske wolf yn harnas,’ sei er mei in djippe bromstim. ‘Hast net wat te fretten foar my?’ Healgear rau praat fansels.

‘Ik soe it sa net witte,’ sei ik en fielde yn ’e rjochter bûse. ‘In stikje kaugom?’ Want lear my se kennen, dy Amerikanen.

‘Ik ha sin oan minstens fjouwer trijedûbelde hamburgers.’

‘Mar hjir wenje inkeld fegetariërs,’ antwurde ik brutaal. Ik hie nammers gjin nocht om foar dy frjemde fûgel op slach en stel nei de Mac op ’e Gerdyk te fleanen.


Hy kokhalze: ‘Gadfer, griente! Wat oars, hast ek ynternet by dy?’ frege er ûnferwachts.

Ik helle myn snoadfoan út de kontbûse en fage it wite sân der ôf.

‘Ik wol no eins dochs wol blinders graach witte hokker fan beide juster de ferkiezing by ús yn de States wûn hat.’

‘No, dat sil noch gâns wat dagen duorje’, sei ik, ‘earst moatte der noch minstens in pear miljoen stimmen ien foar ien teld wurde. Fan ’e moarn betiid hat Trump de oerwinning oars al opeaske. Dêr binne fansels de demokraten freeslik lilk om.’

‘It sil net oars wêze.’ De kealkopearn tearde de wjukken op en gie der ris ris noflik bysitten. ‘Wolst myn ferhaal hearre?’

Ik hie gjin tiid om nee te sizzen.


‘Ik sil it dy earlik sizze, ik bin der betearjuster stikem útnaaid. Ik koe it net mear oansjen. Ik woe it perfoarst net meimeitsje. Ik wit it, ik ha myn ferantwurdlikheid, as nasjonaal symboal fan majesteitlik skjintme, ivige fidúsje en grutte krêft. Mar ik fiel my net ferantwurdlik foar the great divide. Ik bin it symboal fan in lang libben, ja, mar net fan ienheid yn mienskip! Dêr mankearret it oan. O, dêr mankearret it sa bot oan te uzes! Der is totaal gjin mienskip mear. Totaal net! Dwers midden troch it lân, fan it westen streekrjocht nei it easten, rint in djippe delte. In hartstikkene djippe delte. In Grand Canyon fan komsa. Mei oan de iene kant wite mantsjes mei reade petten en tetterjende toeters en oan de oare kant blauwe sosjalisten dy’t de wrâld rêde wolle mei counter culture en mei de skitende kont tsjin de krêbe fan it it grutkapitaal. En se prate net mei-inoar. Se harkje net nei-inoar. Se haatsje inoar mei in hate fol djoeiske deilisskip.


Ienheid yn mienskip. Dêrfoar moat ik nearne oars as yn Fryslân wêze, hawwe fiere fûgels my ynflústere. Mienskip is foar jimme Friezen ommers jim middlename? En jimme Friezen wiene de earsten, de alderearsten dy’t ús lân doetiids erkenden. Ik wit it noch as de dei fan juster. Fertel my, do Fryske fuortkrûper, fertel my alles oer jim Mienskip. Sis my hoe’t ik myn minsken leare kin om wer nei-inoar te harkjen, om inoar wer te betrouwen, om teminsten in begjin te meitsjen mei it hieljen op ús eigen hiem. Want as ík it net doch, wa dan wol? En as ik it no net doch, wannear dan wol? Moarn is it te let, moarn kin ús mienskip altyd duorjend trochsnien wêze.’


‘Kom mar mei,’ sei ik. ‘De buorman hat noch wol in heale ûnbestoarne baarch yn it hok hingjen, de frou hat oars wol in dûbelde hamburger yn har frieskiste en ik sil jo alles fertelle oer hoe’t wy hjir yn dit bêste lân op ierde yn folle frede troch de jierren hinne yn gemienskip fan leafde ûnfersteurber trochlibje. Ik sil ek myn eigenste broer dy’t inkeld mei beammen praat derby roppe. As jo derfoar iepensteane, wol er graach ris in wjerwurd ha.