Yn Bontebok is de trijeenfyftich jierrige haadresjersjeur Ale Alema moarns foar sânen al drok. It wenninkje, in lyts spultsje sa't der yn dizze omkriten mear fan stean, stiet oan ‘e feart en leit moarns yn it skaad fan twa grutte kastanjebeammen. Ale Alema hat in fêst patroan fan hannelings yn ‘e betide moarn. Earst de twa Fryske hynders nei it lân bringe en wetter út de sleat yn de drinkbak mingelje. Fretten foar it skiep klearsette en de trije keallen boarne. Dan de earmtakken op ‘e hikke, in swier sjekje draaie en in fiif minúten oer it lân fan Bontebok en Jonkerslân sjen. ‘Brandaris yoga’ neamt Ale dit. Fiif minuten genietsje fan de natuer en it útsicht op it moaie readbûnte fee fan buorman Fedde. Even it waar priuwe, in pear minuten allinne mar sjen, allinne mar fiele en net te djip neitinke. Gewoanwei is Ale dan fierder klear foar in hiele dei yn de hektyk fan it polysjewurk. Mar hjoed is der gjin balâns. Hy sil in hântekening sette en dat moat dan in streek sette ûnder in skieding dy‘t Ale net wol.

Op ‘e weromwei fan it lân nei hûs ferjit hy de aaien te heljen by de Fryske hintsjes en de blau-grize stabij Abe moat it dizze dei ek sûnder brokken dwaan.


It kwik raande nei-oan yn ’e termometer, dat ik hie my middeis bûten yn it skaad noflik deljûn op twa fan ús wite plestik stuoltsjes. Tiid foar in knipperke, tocht ik sa, eefkes proefsliepe foar de grutte lêste nacht dy’t der lang om let sûnder mis oan sit te kommen. Ik trek fan Drees, sels fan ús feilichheidsregio mei ik my dizze dagen soargeleas yn eigen tún hinne jaan. No noch wol.


Ik waard wekker fan in tergjend ‘ljipljip’. Neist my op de râne fan in rûne skaal mei wetter, dy’t myn frou spesjaal foar de toarst fan protters en dowen op in izeren poat set hie, stie yn folle gloarje in ljipke te drinken. Sa’n ljip dy’t tsjintwurdich yn Fryslân langer net mear by it heal dozyn giet.


‘Ophâlde mei ljipjen, do ljip,’ sei ik breinroer. ‘My samar wekker meitsje… Wat moatsto hjir eins yn ’e augustusmoanne? Jimme fleane ornaris nei it aailizzen dochs streekrjocht it súden yn?’

‘Bisto gek, âlde prottelkont. Wêrom sil ik sa’n ein fleane as it hjir al sa waarm is.’

‘O, ek al de loaie kant it neist? Trekst ek fan Drees?’

‘Nee, dat is gjin dwaan allyk, wy dogge it sûnder subsydzje,’ gnyske er.

‘Flink fan dy. Dyn Frysk mei der oars wol wêze, der sit gjin bryk Frysk wurd by.’

‘Tige tank,’ sei er, ‘ik fiel my fan kop ta poat o sa oprjocht Frysk.’

‘Is dat sa?’


Ik moast tinke oan dy stikken yn de Sneon-en-Sneinbylage fan de Ljouwerter krante. Bysûndere artikels oer it typysk gefoel fan Frieswêzen. De iene hat eat mei it keatsen, in oare mear mei skûtsjesilen of fierljeppen. Der binne sels guon dy’t emosjoneel wurde fan it Frysk folksliet foar ien of oare fuotbalwedstriid en oaren krekt wer net, om’t se o sa benaud binne foar in tefolle oan mooglik benearjende nasjonalistyske gefoelens. Persoanlik ha ik it meast mei ús taal. Mei it eigene fan de wurden, it ritme fan de klanken en it fertroude fan ús siswizen. Hoewol’t it minskdom om my hinne hieltyd mear Hollânsk brabbelet, fyn ik it machtich as lju yn alle gefallen Frysk prate, sels foar de boargemaster oer. Praat en skriuw mar gewoan Frysk, soe’k sizze, dan hast by my al in flotte foarsprong. En no ek noch njonken my in ljip dy’t wakker yn it Frysk ljipt.


‘Wat fynstó no eins typysk Frysk, ljip?’

‘No ja, fierljippen soe ik sizze. As der mar net fan dy aaklike boefkes binne dy’t ús aaien meinimme. Wat wol wer goed is, dat guon minsken mei in soad leafde in takje by ús nêsten delstekke. Alhoewol myn froutsjes dêr ek wer net altyd like bliid mei binne, want ús lytsen begjinne earder te beamkeklimmen as te fleanen.’

‘O? Faaks it it dan in gaadlik idee en meitsje in nêst yn in beam? Der ride fan dy grouwe trekkers yn it lân hjoed oan de dei.’

‘Dat is sa’, sei de ljip, ‘ik ha wolris tocht dat wy ljippen stadichoan lytser wurde, mar de trekkers wurde hieltyd mar wer grutter. Mar ja, wy binne fjildleafhawwers, no?’

‘Is der eat dat dy as typysk Fryske ljip yntins bliid makket?’

‘Ik bin altyd op ’t skik, altyd drok mei myn neiteam, do hearst my net kleien.’

‘Mar wurdst lykas ik wolris emosjoneel fan typysk Fryske saken?’

‘Jawis wol, fan it Frysk folksliet fansels. Dat liet yn ’e jûntiid mei fjoer en faasje sjonge de greiden oer. Ik kin dat liet ek meifluitsje, mar yn ’e emoasje kin ik fakentiids net fluitsje.’

‘Neat minskliks is dy frjemd, ik hear it al.’


‘Dan noch sa wat,’ sei de ljip. ‘Lêstendeis socht ik in nije lokaasje foar myn dwaan en litten en sadwaande seach ik dat se in werbetinking hiene foar Fedde Schurer, op it Fean. Foar Fedde, tocht ik doe, foar ús Fedde sille jim Friezen it wol mirakelsk útsjonge wolle, kin ik moai eefkes meigrine. Dat ik gie doe pontifikaal by Fedde op it skouder sitten. Earste rang by de foarstelling, soest tinke, mar moai net! Inkeld in sankje út sa’n jammerboks. Sa sneu, wat hat yn de mienskip it Frysk tsjintwurdich noch te betsjutten?’


Ljip dronk wat, hy fladdere yn ’e skaal mei wetter om. ‘En wat makket dy bliid as wy hjir en no it sa oer Fryslân hawwe?’, frege it fûgeltsje my.

‘In ljip sa as dy. Dêr krij ik it pikefel fan op ’e earmen.’

De ljip skodde syn kopke: ‘Nuver folk, dy âlde Friezen. Foaral as se it waarm krije.’