Yn Bontebok is de trijeenfyftich jierrige haadresjersjeur Ale Alema moarns foar sânen al drok. It wenninkje, in lyts spultsje sa't der yn dizze omkriten mear fan stean, stiet oan ‘e feart en leit moarns yn it skaad fan twa grutte kastanjebeammen. Ale Alema hat in fêst patroan fan hannelings yn ‘e betide moarn. Earst de twa Fryske hynders nei it lân bringe en wetter út de sleat yn de drinkbak mingelje. Fretten foar it skiep klearsette en de trije keallen boarne. Dan de earmtakken op ‘e hikke, in swier sjekje draaie en in fiif minúten oer it lân fan Bontebok en Jonkerslân sjen. ‘Brandaris yoga’ neamt Ale dit. Fiif minuten genietsje fan de natuer en it útsicht op it moaie readbûnte fee fan buorman Fedde. Even it waar priuwe, in pear minuten allinne mar sjen, allinne mar fiele en net te djip neitinke. Gewoanwei is Ale dan fierder klear foar in hiele dei yn de hektyk fan it polysjewurk. Mar hjoed is der gjin balâns. Hy sil in hântekening sette en dat moat dan in streek sette ûnder in skieding dy‘t Ale net wol.

Op ‘e weromwei fan it lân nei hûs ferjit hy de aaien te heljen by de Fryske hintsjes en de blau-grize stabij Abe moat it dizze dei ek sûnder brokken dwaan.


Ha jimme wolris in spjocht sjoen mei in mûlkapke? Foar my wie dat yn alle gefallen in wûnderlike iepenbiering. Justerjûn, op de Kiekenberch, hjir yn Aldhoarne, siet der ien mei syn snaffel fêst boppe de tredde tûke fan in heal ferrotte beam. Earst hie ik it net sa goed yn ’e rekken. Sjochst in fûgel yn in beam sitten, of eins hingjen, en tinkst, och wat is sa’n fûgel dochs moai. Efternei, oan ’e hân fan myn ferrinnewearre fûgelgidske út de fyftiger jierren, ûntduts ik dat it sûnder mis in eksterspjocht west hawwe moat.


Nei’t ik in tweintich meter trochrûn wie, betocht ik dat der eat fan rjochten net yn oarder wie mei dy wûnderfrjemde fûgel. Ik rûn werom.

‘Giet it wol goed mei jo?’ frege ik.

‘Grneefanselsnet fergeemjedatsjochstdochs,’ hearde ik him protteljen.

‘Hingjen bliuwe’, rôp ik, ‘ik kom by dy.’

‘Grkingjinkantút, kmoatwolhingjenbliuwe.’


De jongste bin ik al lang net mear, mar krekt as mei it fytsen ferleart in wâldknyn it beamkeklimmen nea net en sa siet ik samar healwei de bjirk. It hout kreake as in âlde heasouder, ik wie efkes fergetten dat spjochten oer it generaal yn ferrotte beammen omhakje. Ik snipte de spjocht linich by de bek, skodde him los en kladdere wat minder tûk de beam wer út.


‘Tanke wol’, sei er doe’t ik feilich wer op it sêfte moas bedarre wie. Ik moast wat gnize, want hy seach der net út. Syn skerpe snaffel stuts troch in read mûlkapke hinne en hy rûn read oan as in kraal. Och, wat in kleurich gehiel wie it ynienen.

‘Laitsje net’, prottele de spjocht. ‘It is slim genôch om dei op dei mei sa’n kapke om te fleanen, hjir om de Kiekenberch hinne. By it beamtikjen niis koe ik it ynienen net goed mear sjen en doe waard ik wol sa alderheislikst lilk, dat ik mysels mei de snaffel oan dizze beam fêsttimmere.’

‘Kin de bêste oerkomme’, sei ik.

‘Jo hawwe sels oars net in mûlkapke foar’, sei de spjocht slachtofferich, ‘wêrom moatte wy dat wol?’

‘Dizze wike is it wat wikseljend foarskreaun’, antwurde ik. ‘Se binne dermei oan, wol ik leauwe. It bestjoer kin it ús blykber net fan rjochtswegen juridysk-wetlik fan boppen ôf oplizze. Mar dochs moatte se wat dwaan om yn ’t bêste lân fan d’ ierde mear ûnheil tefoaren te kommen. De minsken sels witte it oars ek net mear. Sa stadichwei is it iene part fan ús folk Trumpiaansk rekalsitrant en it oare skitende benaud.’

‘By ús wol de jeugd ek net om sizzen jaan’, sei de fûgel. ‘De jonge spjochten fleagen fan ’t simmer alhiel nei Frankryk en Spanje ta en teagen sadwaande mei de flerken fol firussen nei Fryslân werom. Fan ’e wike binne der mear spjochten as ea opnommen yn fûgelopfang De Fûgelhelling yn Oerterp. It binne nuvere en spannende tiden. Wat sis ik? It wurdt algeduerigen mear gekkemanswurk.’


De net sa fleurige fûgel hipte in oare beam yn en makke dêr tarieding om fuort te fleanen. Hy like noch in setsje nei te tinken en draaide him in lêste kear nei my om.

‘Samar freegjendewei’, sei er, ‘hoe sil it yn ’e fredesnamme kommende maitiid wêze?’

‘My liket, dan is it firus hooplik ûnder kontrôle en foar ivich delbêde mei mear as genôch treflike faksins.’

‘Mar as it net sa is, dêr sit ik no krekt oer yn noed’, sei er mei it gesicht tige yn ’e ploai. ‘Wy spjochten, wy kinne omraak yn beammen hakje en dêrmei trochgean, mar hiele swaarmen fûgels hawwe har oanwend om yn it foarjier neat oars te dwaan as ûnbehindere mei fjoer en faasje te sjongen.’

‘Dêr hast gelyk oan’, sei ik, ‘mûlkapkes roaie dan nearne nei. In lyster bygelyks, dy’t achter sa’n beheind kapke oeren efterinoar tsjirpe moat om úteinlik syn slach te slaan, soks kin sels ik my amper yntinke.’

‘Krekt’, sei er, ‘boppedat, der sit ek alhiel gjin akoestyk yn dy kappen. En foar de kommende maitiid moatte se fansels ek earst wer in nije sjongfergunning oanfreegje.’

‘Der is noch tiid’, sei ik om him op te moedigjen, ‘oars sizze se mar dat se net sasear inoar, mar benammen God tasjonge. Op sa’n foet kinne se nei eigen goedtinken frij trochtwitterje.’

‘Earst mar ris om in nij mûlkapke’, sei er. As groet stuts de spjocht ien flerk in bytsje omheech en fladdere doe boppe de Kiekenberch majestueus de hichte yn.